„Рата од 8.700 денари“ може да звучи попривлечно од „рата од 9.000 денари“. Но дали првата понуда навистина е поевтина? Одговорот не е секогаш во месечната рата. Надоместоците, рокот на отплата и условите за дополнителни услуги можат да ја променат вкупната цена на кредитот.
Есента често носи нови планови и поголеми трошоци во домаќинството. Кога се разгледува кредит, добро е одлуката да почне со едно едноставно прашање: колку пари ќе се вратат вкупно, а колку ќе бидат добиени?
Каматна стапка и СВТ: која е разликата?
Каматната стапка ја покажува цената за користење на позајмените пари. Годишната стапка на вкупни трошоци (СВТ) служи за пошироко споредување на цената на потрошувачките кредити, изразена како годишен процент. При конкретната понуда треба да се види кои трошоци се вклучени во пресметката и кои дополнителни услуги се задолжителни.
СВТ е термин што се користи во правилата за потрошувачки кредити објавени од Министерството за финансии. Освен СВТ, побарајте го и вкупниот износ што го плаќа потрошувачот. Тој покажува колку би платиле до крајот на договорот при редовна отплата според договорените услови. Месечната рата, СВТ и вкупниот износ треба да се читаат заедно: секој од нив одговара на различно прашање.
Две понуди за ист износ
Да претпоставиме дека се разгледува кредит од 100.000 денари со рок на отплата од 12 месеци. Следниве бројки се измислен пример за споредба, а не вистински понуди од кредитори:
| Услов | Понуда А | Понуда Б |
| Износ што се добива | 100.000 ден. | 100.000 ден. |
| Месечна рата | 9.000 ден. | 8.700 ден. |
| Број на рати | 12 | 12 |
| Еднократен задолжителен надоместок | 0 ден. | 5.000 ден. |
| Вкупно платено | 108.000 ден. | 109.400 ден. |
| Трошок над добиениот износ | 8.000 ден. | 9.400 ден. |
Понудата Б има рата пониска за 300 денари, но во примерот е поскапа за 1.400 денари вкупно. Ако надоместокот се плаќа веднаш, треба да се предвиди и кога ќе се плати, а не само колку изнесува.
Затоа споредбата има смисла кога износот што навистина се добива и рокот на отплата се исти. Потоа може да се погледнат СВТ, вкупната сума за плаќање и распоредот на ратите за секоја конкретна понуда.
Помала рата, подолг рок
Слична замка се појавува и кога се споредуваат различни рокови. Во втор измислен пример, за кредит од 100.000 денари, 12 рати од 9.000 денари значат вкупно 108.000 денари. Ако рокот е 24 месеци, рата од 5.000 денари изгледа полесна за буџетот, но вкупно изнесува 120.000 денари.
Помалата рата во овој пример значи 12.000 денари повеќе за плаќање до крајот. Реалните услови може да бидат поинакви. Целта на примерот е да покаже зошто рокот и вкупната сума се исто толку важни колку и месечната рата.
Што да проверите пред да донесете одлука?
- Колку пари реално ќе добиете? Проверете дали надоместок се плаќа однапред или се одбива од износот што се исплаќа. Не споредувајте само номинален износ ако реално достапната сума е различна.
- Колкав е вкупниот износ за плаќање? Побарајте јасен преглед на сите рати и задолжителни трошоци. Проверете дали рекламниот пример важи за истиот износ и рок што ги разгледувате.
- Кои услуги се задолжителни? Прашајте дали понудата зависи од осигурување, пакет услуги, сметка или друг услов. Ако нешто е по избор, побарајте ја цената и без таа услуга.
- Дали каматната стапка е фиксна за целиот рок? Ако условите дозволуваат промена, прочитајте кога и на кој начин би се менувала ратата. Не претпоставувајте дека сегашниот износ ќе остане ист без да го проверите договорот.
- Што се случува при задоцнување или предвремена отплата? Овие услови не се дел од најистакнатиот рекламен наслов, но можат да бидат важни подоцна. Прочитајте ги пред потпишување.
Погледнете го и распоредот на плаќањата
Планот за отплата покажува колку и кога треба да се плати. Проверете го датумот на првата рата, датумите на следните рати и дали последната рата се разликува. Дури и рата што изгледа прифатлива може да биде незгодна ако достасува пред денот кога вообичаено пристигнува платата.
Корисно е да се направи и кратка проверка на семејниот буџет. Запишете ги сигурните приходи, редовните трошоци за домот, храна и превоз, како и постојните обврски. Потоа погледнете колку останува во месец со неочекуван трошок. Кредитната рата не треба да се проценува само според месецот во кој сè оди според планот.
На пример, ако по редовните трошоци остануваат околу 7.000 денари, рата од 6.000 денари остава многу мал простор за поправка или друга непланирана сметка. Во таков случај може да се разгледа помал износ, одложување на купувањето или друг рок — со повторна проверка на вкупната цена.
Споредете ја конкретната понуда, не само рекламата
Народната банка објавува статистика за каматните стапки на банките и штедилниците. Таквите податоци помагаат да се следат движењата на пазарот, но не ја заменуваат индивидуалната понуда. Особено е важно да не се меша просечна банкарска каматна стапка со цената на конкретен кредит од банка или финансиско друштво.
Пред одлуката, побарајте ги условите во писмена форма и споредете неколку понуди за ист износ и рок. На Izbiram.mk може да разгледате кредитни можности и да проверите кои услови најдобро се вклопуваат во вашиот план. Внимателната споредба денес може да спречи непријатни изненадувања во наредните месеци.